https://ue.ui.ac.ir/ اقتصاد شهری fa daily 1 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 https://ue.ui.ac.ir/article_30205.html هدف این پژوهش شناسایی ابزارهای نوین تأمین مالی برای اجرای پروژه‌های شهری در شهرداری همدان است. با توجه به ناپایداری درآمدهای سنتی شهرداری‌ها و نیاز به منابع مالی پایدار، این مطالعه با رویکرد کیفی انجام شد. ابتدا از طریق بررسی منابع کتابخانه‌ای و وب‌سایت‌های شهرداری‌های ایران، روش‌های نوین تأمین مالی و نمونه‌هایی از پروژه‌های اجراشده شناسایی شدند. سپس، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۶۰ نفر از خبرگان شامل نمایندگان سازمان‌های سرمایه‌گذاری و مشارکت مردمی، شرکت‌های تأمین سرمایه، سرمایه‌گذاران شهری، اعضای هیئت‌علمی دانشگاه بوعلی سینا، کارکنان ادارۀ کل اقتصاد و دارایی همدان و کارشناسان بازار سرمایه انجام شدند. این مصاحبه‌ها به شناسایی ۲۴ روش نوین تأمین مالی منجر شد که در سه دستۀ اصلی مبتنی بر دارایی (مانند مشارکت عمومی-خصوصی)، مبتنی بر بدهی (مانند اوراق مالی اسلامی) و مبتنی بر حقوق صاحبان سهام (مانند صندوق‌های تخصصی) طبقه‌بندی شدند. یافته‌ها همچنین نکات کاربردی برای اجرای این روش‌ها و راهکارهایی برای ایجاد درآمدهای پایدار شهری ارائه داد. این پژوهش، با تمرکز بر ویژگی‌های شهر همدان از جمله مقیاس متوسط و نیازهای زیرساختی خاص آن،  الگویی عملی برای توسعۀ پایدار شهرهای مشابه در ایران ارائه می‌دهد و به پرکردن شکاف پژوهشی در زمینۀ ابزارهای مالی نوین برای شهرهای متوسط کمک می‌کند. https://ue.ui.ac.ir/article_30072.html این پژوهش الگوهای فضایی-زمانی توسعۀ شهری را در مراکز 31 استان ایران طی دورۀ 1380-1402 با استفاده از روش اقتصادسنجی فضایی بررسی می‌کند. پژوهش حاضر با به‌کارگیری مدل خودرگرسیون فضایی-زمانی (STAR)، وابستگی‌های مکانی و پویایی‌های زمانی مؤثر بر شاخص ترکیبی توسعۀ شهری را تحلیل کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد توسعۀ شهری در ایران از وابستگی فضایی قوی برخوردار است (ρ=0.351) که حاکی از تأثیرپذیری جالب ‌توجه هر استان از شرایط استان‌های همسایه است. همچنین، وجود اینرسی زمانی (φ=0.285) نشان‌دهندۀ تداوم اثرات سیاست‌های توسعه در طول زمان است. در میان عوامل مؤثر، بودجۀ عمرانی و تولید ناخالص استانی بیشترین تأثیر را بر توسعۀ شهری داشته‌اند. متغیرهای زیرساختی به ‌ویژه تراکم راه‌ها بیشترین اثرات سرریز فضایی را نشان داده‌اند، در حالی‌ که رشد جمعیت اثر منفی ضعیفی داشته است. نتایج حاکی از تشکیل خوشه‌های فضایی توسعه است که در آن استان‌های مرکزی به‌ عنوان قطب‌های پیشرفته و استان‌های مرزی شرقی و جنوبی به‌ عنوان مناطق محروم شناسایی شده‌اند. این مطالعه، با ارائۀ تحلیل‌های فضایی-زمانی، در مجموع سه دسته پیشنهاد سیاستی ارائه می‌دهد: یکپارچه‌سازی منطقه‌ای مبتنی بر وابستگی‌های فضایی، تخصیص هوشمند منابع با تأکید بر پروژه‌های با اثرات سرریز زیاد و حکمرانی داده‌محور برای پایش فضایی-زمانی شاخص‌های توسعه. یافته‌های این پژوهش می‌تواند مبنای علمی برای طراحی نقشۀ راه توسعۀ منطقه‌ای هوشمند در ایران را فراهم آورد. https://ue.ui.ac.ir/article_30238.html پایداری اقتصادی محله‌ای نقش محوری در تضمین عدالت، رفاه و فرصت‌های رشد کودکان دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌های اقتصادی مؤثر در تحقق محلۀ پایدار با رویکرد دوستدار کودک انجام شد. پرسش محوری مطالعه این است: کدام شاخص‌های اقتصادی بیشترین نقش را در تحقق محلۀ پایدار دوستدار کودک ایفا می‌کنند و اولویت آنها در سه مقیاس شهری (کلان‌شهر، شهر میانی، شهر کوچک) چگونه است؟ روش پژوهش ترکیبی و کاربردی بود؛ ابتدا با مرور نظام‌مند منابع علمی و اسناد سیاستی داخلی و بین‌المللی و تحلیل محتوای سیستماتیک (کدگذاری باز توسط دو پژوهشگر مستقل)، مجموعه‌ای از شاخص‌های اقتصادی استخراج شدند، سپس اهمیت نسبی هر شاخص با استفاده از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و نظرات ۲۰ متخصص تعیین شد. نتایج نشان داد شاخص‌های کلیدی عبارت‌اند از: رفاه شغلی و معیشتی خانواده‌ها، مشارکت اقتصادی کودک‌محور، کارآفرینی و اشتغال خانوادگی کودک‌محور، پایداری مالی خدمات کودک‌محور، کاهش هزینه‌های کودک‌محور، دسترسی اقتصادی برابر به خدمات کودک‌محور، برنامه‌ریزی اقتصادی آینده‌نگر برای کودکان، عدالت اقتصادی در بهره‌مندی کودکان و توان اقتصادی خانواده برای حمایت از کودک. تحلیل مقایسه‌ای مقیاس‌ها نشان داد رفاه شغلی و معیشتی خانواده‌ها در همۀ سطوح اولویت نخست را دارد؛ با این‌ حال، در کلان‌شهرها تأکید بر عدالت اقتصادی و کاهش هزینه‌ها بیشتر است، در شهرهای میانی سرمایۀ انسانی و اقتصاد محلی برجسته‌اند و در شهرهای کوچک منابع مالی محلی، توان اقتصادی خانوار و کارآفرینی خانوادگی اهمیت بیشتری دارند. این یافته‌ها بر ضرورت طراحی سیاست‌های مقیاس‌محور و ترکیب اقدامات کوتاه‌مدت معیشتی با سازوکارهای بلندمدت تأمین مالی و عدالت‌محور تأکید می‌کند. https://ue.ui.ac.ir/article_30310.html ساختمان‌ها سهم زیادی در تولید انرژی و تولید دی‌اکسید کربن دارند. بر این اساس، متخصصان به دنبال استفاده از راهکارهایی برای کاهش این امر هستند و در این راستا، بر استفاده از راهبردهای طراحی سازگار با محیط‌زیست متمرکز شده‌اند. در این راستا، هدف پژوهش حاضر تحلیل سیستماتیک راهکارهای بهینه‌سازی مصرف انرژی در محیط‌های شهری به عنوان چارچوبی برای مدیریت توسعۀ اصفهان است. پژوهش حاضر از نوع مروری است و برای جمع‌آوری داده‌ها از روش مرور سیستماتیک ادبیات و برای تحلیل آنها از شیوۀ تحلیل محتوا استفاده شده است. جامعۀ آماری شامل منابع سال‌های 2011 تا 2023 است. روش پژوهش حاضر مبتنی بر مرور سیستماتیک ادبیات است که متشکل از پنج مرحله از جمله تعریف، جست‌وجو، انتخاب، تحلیل و سنتز است. بر اساس یافته‌های پژوهش، در مجموع 17 مؤلفه در خصوص راهکارهای بهینه‌سازی مصرف انرژی در محیط‌های شهری از جمله نمای دوپوسته؛ جهت‌گیری ساختمان؛ فرم ساختمان؛ بهینه‌سازی ضخامت عایق دیوار؛ بهینه‌سازی نسبت دیوار به پنجره؛ بهینه‌سازی ضخامت پنجره؛ حسگر شبکۀ بی‌سیم؛ ارتفاع دیوار؛ وجود ساختمان مجاور؛ مصالح بام؛ آسایش حرارتی؛ سرمایش و گرمایش غیرفعال؛ برنامه‌‌ریزی مبتنی بر انرژی برای یک سایت؛ منابع انرژی جایگزین؛ بهینه‌سازی چندهدفه؛ نور و سایبان استخراج شده‌اند. همچنین، در این پژوهش، جهت‌گیری ساختمان‌های مسکونی گروه ج به عنوان مؤلفۀ  تأثیرگذار بر کارایی انرژی در شهر اصفهان بررسی شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد پتانسیل صرفه‌جویی انرژی با جهت‌گیری مناسب ساختمان‌های مسکونی آپارتمانی گروه ج در اقلیم اصفهان برای مصرف انرژی کل 32 درصد است و جهت‌گیری بهینۀ ساختمان در شهر اصفهان از نظر مصرف انرژی‌، جهت‌گیری جنوبی است. https://ue.ui.ac.ir/article_30467.html موقعیت مکانی، ویژگی‌های بنا و خصیصه‌های محله اجزایی مهم هستند که برای تعیین ارزش مسکن، به بررسی و تجزیه‌وتحلیل نیاز دارند.  هدف این مقاله واکاوی تفاوت‌های فضایی قیمت مسکن در محلة تهرانپارس تهران و ارتباط آن با 12 عامل مکانی است. داده‌های مسکن به ‌عنوان متغیر وابسته از 54 دفتر معاملاتی به دست آمده‌‌اند و در سیستم اطلاعات جغرافیایی از آنها یک لایۀ اطلاعاتی نقطه‌ای ساخته شده است. اطلاعات 12 مؤلفة متغیر مستقل با مشاهدات میدانی و برخی از با محاسبات در اطلاعات شیپ‌فایل بلوک‌های آماری سال 1395 به‌دست آمده‌اند. برای تجزیه‌و‌تحلیل، نقشه‌های پهنه‌بندی با استفاده از تابع Interpolation-IWD ترسیم شدند، شاخص موران محاسبه شد، همبستگی پیرسون به ‌دست آمد و مدل رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی اجرا شد. یافته‌ها نشان دادند قیمت مسکن با یک توزیع خوشه‌ای، در مرکز هندسی محله بالاتر است و با فاصله به سمت شرق یا غرب کاهش می‌یابد. از میان 12 عامل متغیر مستقل، سه عامل سرانۀ زیربنای مسکونی، درصد خانه‌های مقاوم با همبستگی مستقیم زیاد و درصد مساکن با مساحت 75 مترمربع و کمتر، همبستگی معکوس زیادی با قیمت مسکن دارند. تحلیل رگرسیون وزن‌دار نشان داد سه عامل متغیر مستقل شامل تراکم جمعیت، فاصله از نزدیک‌ترین بوستان و سرانۀ زیربنای مسکونی، با قیمت مسکن هم‌سویی فضایی دارند.